Hipokrat.ba

Sve o depresiji

Depresija

Depresija je psihijatrijski poremećaj koji se svrstava u grupu poremećaja raspoloženja.

Depresija je poremećaj u kojem je raspoloženje patološki sniženo zbog čega kod bolesne osobe nastupa niz promjena u izgledu, ponašanju, razmišljanju, doživljavanju okolnog svijeta i same sebe. Depresija je često neprepoznati poremećaj, visok je postotak neliječenih i neprimjereno liječenih slučajeva.

Nastanak depresije

Nekada se vjerovalo kako je depresija isključivo funkcionalni poremećaj mozga koji nastaje pod uticajem različitih psihosocijalnih faktora i ima tendenciju ponavljanja. Bolest se u početku javlja kao interakcija stresnih životnih događaja i konstitucije, ali poslije dvije-tri epizode pacijenti više ne prepoznaju stres kao uzrok ponovnog "pada u depresiju", već im se čini da jednostavno bolest dolazi spontano sama od sebe.

Dijagnoza depresije

Za postavljanje dijagnoze depresivne epizode potrebna su najmanje dva tipična i dva druga simptoma te trajanje simptoma od najmanje dvije sedmice.

Tipični simptomi depresije su:
1.    depresivno raspoloženje
2.    gubitak interesa i zadovoljstva u uobičajenim aktivnostima koja pričinjavaju zadovoljstvo
3.    smanjenje energije i povećan zamor


Drugi česti simptomi depresije su:

  • poremećen san, insomnija ili hipersomnija
  • poremećaj apetita, značajan gubitak ili porast tjelesne težine više od 5%
  • smanjena koncentracija i pažnja
  • smanjeno samopoštovanje i samopouzdanje
  • ideje krivnje i bezvrijednosti
  • ideje o samoozljeđivanju ili suicidu
  • promjena u psihomotornoj aktivnosti, agitacija ili retardacija

Ako simptomi traju kraće od dvije sedmice  govorimo o kratkotrajnoj depresivnoj epizodi.

Klinička slika depresije
Depresija je bolest koju karakteriše sniženo raspoloženje, manjak energije, interesa ili zadovoljstva u svakodnevnim aktivnostima koje su prethodno predstavljale zadovoljstvo za osobu. Smanjeni su sposobnost osjećanja zadovoljstva, interes i koncentracija, a često je izražen umor i nakon najmanjih napora. Spavanje je obično poremećeno i apetit je smanjen. Samopoštovanje i samopouzdanje skoro su uvijek smanjeni, a čak i u blažem obliku često su prisutne neke ideje krivnje i bezvrijednosti. Sniženo se raspoloženje mijenja pomalo iz dana u dan, okolnosti na njega ne utiču, a može biti udruženo s tzv. somatskim simptomima (što je posebno često kod starijih bolesnika i u slučajevima maskiranih depresija), kao što su gubitak interesa i osjećaja zadovoljstva, buđenje ujutro nekoliko sati prije uobičajenog vremena, depresija je teža ujutro, izraženi su psihomotorna usporenost, agitacija, gubitak apetita, gubitak tjelesne težine i gubitak libida.


Depresija je vrlo često praćena anksioznošću, povećanom potrošnjom i zloupotrebom alkohola. U većini slučajeva bolesnici su izrazito psihomotorno usporeni, iako ponekad mogu biti i agitirani, što se često vidi kod starijih bolesnika. Klasična  slika depresivnog bolesnika  je onaj koji sjedi vrlo oskudnih pokreta, klonule glave i pogleda usmjerenog u pod. Klonulost i nepokretnost takvog bolesnika u nekim slučajevima može imitirati stanje bolesnika s katatonom shizofrenijom. Simptomi agitacije ogledaju se u nemirnom premještanju na stolici, lomljenju prstiju, a ponekad i čupanju kose. Kod depresivnih bolesnika mogu se ponekad javiti sumanutosti ili halucinacije, pa se tada to opisuje kao psihotična depresija.


Depresivni bolesnici doživljavaju sebe ili okolinu izrazito negativno. U njihovom misaonom sadržaju stalno se javljaju ideje gubitka, krivnje, patnje, suicida i smrti. Većina njih smanjeno komunicira s okolinom, a na pitanja uglavnom odgovara jednosložnim riječima ili kimanjem glave, a ponekad uskraćuje odgovor. Njihovo mišljenje je usporeno. Izraziti poremećaji mišljenja mogu se javiti kod skoro 10% bolesnika. Kod nekih se  bolesnika javlja zaboravnost, nesposobnost da se prisjete čak i uobičajenih svakodnevnih radnji. Ko depresivnog bolesnika velika opasnost prijeti od suicida.
Ovisno o broju i težini simptoma, depresivna epizoda može se označiti kao blaga, srednja ili teška. U blagim depresivnim epizodama radna je sposobnost još očuvana, ali izvršavanje radnih obaveza predstavlja značajan napor za depresivnu osobu, kod srednje teških depresivnih epizoda zakazivanje na poslu je evidentno, dok je kod teških depresivnih  epizoda bolesnik radno nesposoban. Radna nesposobnost povezana je sa smanjenjem životne energije, brzim zamaranjem, gubitkom motivacije, smetnjama koncentracije, slabljenjem voljnih dinamizama, gubitkom kritičnosti i sposobnosti odlučivanja.


Skoro polovina bolesnika se javlja s prvom epizodom depresije prije dobi od 40 godina. Kod više od 50% osoba s prvom depresivnom epizodom pojaviti će se nova epizoda. Ako se epizoda depresije ne liječi, ona može prosječno trajati 6-24 mjeseca, a većina liječenih epizoda traje dva do tri mjeseca, no kod  nekih bolesnika može trajati godinama, čak doživotno. Prekid antidepresivne terapije prije tri mjeseca predstavlja veliku opasnost za obnavljanje simptoma. Kako bolesnik biva stariji, javlja se tendencija da epizode budu sve češće i da traju sve duže. Tokom dvadesetogodišnjeg perioda bolesnici imaju obično 5-6 epizoda. Kod dijela bolesnika kod kojih je postavljena dijagnoza unipolarne depresije mogu se javiti manične epizode tokom 6-10 godina nakon prve depresivne epizode.Takvih je bolesnika oko 5-10%, srednja dob ovakve promjene je oko 32 godine, a najčešće se javlja nakon dvije do četiri depresivne epizode, te se ti bolesnici kasnije redijagnosticiraju kao bipolarni. Bolesnici mogu u životu imati samo jednu depresivnu epizodu koja se više nikada ne ponavlja. Ipak oko 50 do 80% bolesnika doživi više od jedne epizode. One se mogu javiti već tokom slijedećih 6 mjeseci, a i ranije. Hroničnom depresijom smatra se ona koja traje dvije godine i duže, ali to ne znači da se ne može liječiti ili da mora trajati cijeli život, kao što i depresivna epizoda koja traje 6 mjeseci ili pola godine već može biti kronificirana depresija.


Liječenje blage depresivne epizode u domeni je ljekara primarne zdravstvene zaštite, a temelji se na upotrebi antidepresivnih lijekova. Ako su prisutni i anksiozni simptomi treba dodati prikladan benzodiazepin. Psihoedukacija i promjena stila življenja poboljšavaju rezultate farmakoterapije. Ako je riječ o depresivnoj reakciji na stresni životni događaj u prvom planu treba psihoterapijski pristup, uz psihofarmakološku podršku. Osobe koje su u žalosti treba poticati da govore o svojim osjećanjima i idejama da bi se umanjila bol separacije, te da se prisjećaju stvari od trajne vrijednosti u odnosima. Teže oblike depresivnih epizoda liječi psihijatar, ambulantno ili hospitalizacijom. Iako  je farmakoterapija temelj uspješnog liječenja, od izuzetne je dugoročne važnosti psihoedukacija i kognitivno-emocionalno-bihevioralna strategija promjene bolesnika i njegov rad na sebi te psihoterapija.

Najnovije