Hipokrat.ba

Šta je gastritis?

Gastritis

Gastritis obuhvaća upalne promjene želučane sluznice, a gastropatija se odnosi na epitelne ili vaskularne promjene želučane sluznice.

Gastritis se može pojaviti iznenada (akutni gastritis) ili se može razviti polako, tokom vremena (hronični gastritis). Gastritis je najčešće uzrokovan infekcijom s Helicobacter pylori, dok su ostali upalni faktori (bakterijski, virusni, parazitarni i gljivični) znatno rjeđi zbog uticaja kiseline u želučanom lumenu. Pojavi gastritisa mogu pridonijeti i drugi faktori kao što je traumatska povreda, redovno uzimanje sredstava protiv bolova kao i pretjerano uživanje u alkoholu. Za većinu ljudi gastritis nije teška bolest i uz odgovarajuće liječenje, stanje se može brzo popraviti.

Šta može uzrokovati gastritis?

Gastritis obično nastaje kad zaštitni sloj u želucu oslabi ili se ošteti. Sluznica štiti sluznicu želuca od želučane kiseline koja pomaže probavljati hranu. Oslabljeni zaštitni sloj omogućava probavnim sokovima da oštete i uzrokuju upalu želučane sluznice.

Pojavi gastritisa mogu doprinijeti ili ga izazvati brojni faktori:

•    Bakterijska infekcija - Osobe zaražene bakterijom Helicobacter pylori mogu dobiti gastritis - najčešće hronični      gastritis. Smatra se da je polovina svjetskog stanovništva zaražena ovom  bakterijom, jer se prenosi s osobe        na osobu. Međutim, većina zaraženih ne osjeća komplikacije koje uzrokuje infekcija s Helicobacter pylori. Kod      nekih osoba Helicobacter pylori može oštetiti unutrašnji zaštitni sloj želuca i izazvati promjene na sluznici            želuca. Nije jasno zašto neki ljudi imaju komplikacije koje uzrokuje infekcija s H. pylori dok ih drugi nemaju.        Ljekari smatraju da je osjetljivost na bakteriju nasljedna ili je posljedica stila života, između ostalog pušenja i      velikog stresa.

•    Redovna primjena lijekova protiv bolova - Nesteroidni protuupalni lijekovi (NSAID) kao što je acetilsalicilna        kiselina, ibuprofen i naproksen, mogu uzrokovati i akutni i hronični gastritis. Ukoliko redovno uzimate te            lijekove ili ako ih uzimate u velikim dozama možete smanjiti količinu tvari koje štite sluznicu želuca. Problemi      sa želucem javljaju se rjeđe kod osoba koji samo povremeno uzimaju nesteroidne protiv-upalne lijekove.

•    Pretjerano uživanje alkohola - Alkohol može nadražiti i nagristi sluznicu želuca pa je ona osjetljivija na                probavne sokove. Pretjerano uživanje alkohola najčešće izaziva akutni gastritis.

•    Stres - Jaki stres izazvan opsežnim hirurškim zahvatom, traumatska povreda, opekline ili teške                        infekcije mogu izazvati akutni gastritis.

•    Žučni refluks - Usljed nefunkcioniranja piloričnog sfinktera, žuč iz dvanaesnika (duodenum) može ući u              želudac i izazvati upalu i hronični gastritis.

•    Autoimuni gastritis - Do tog rijetkog stanja dolazi kad vaš imunološki sistem napadne ćelije                            želučane sluznice. Autoimuni gastritis se češće javlja kod osoba koje imaju i druge autoimune bolesti kao            što su Hashimotova bolest, Addisonova bolest i dijabetes tip 1. Autoimuni gastritis može biti povezan i sa            pomanjkanjem vitamina B 12.

•   Ostale bolesti i stanja - Gastritis može biti povezan s drugim medicinskim stanjima kao što su                         HIV/AIDS, Crohnova bolest, infekcija uzrokovana parazitima, poremećaji vezivnog tkiva te                               zastoj rada jetre ili bubrega.

Simptomi i znakovi gastritisa

Simptomi i znakovi gastritisa su:

•    tupa ili žareća bol u gornjem dijelu stomaka koja se pogoršava ili poboljšava uzimanjem hrane
•    mučnina
•    povraćanje
•    gubitak apetita
•    podrigivanje ili nadutost
•    osjećaj sitosti u gornjem dijelu stomaka nakon uzimanja hrane
•    gubitak težine

Akutni gastritis javlja se iznenada i može uzrokovati mučninu i žareću bol ili nelagodu u gornjem dijelu stomaka. Hronični gastritis razvija se postepeno i češće izaziva tupu bol i osjećaj sitosti ili gubitak apetita nakon nekoliko zalogaja hrane. Međutim, kod mnogih osoba hronični gastritis uopće ne uzrokuje znakove i simptome. Ponekad gastritis može uzrokovati krvarenje u želucu, ali rijetko kad obilno. Ako se pojavi krvarenje u želucu zbog kojeg povraćate krv i imate crnu, katranastu stolicu, odmah potražite medicinsku pomoć.

Skoro svaka osoba je iskusila probavne smetnje i nadraženost želuca. U većini slučajeva probavne smetnje su kratkotrajne i ne zahtijevaju medicinsku intervenciju. Ali ako sedmicu dana ili i duže stalno imate simptome gastritisa, obratite se ljekaru. Svakako obavijestite svoga ljekara ako vam se nakon uzimanja nekog propisanog lijeka ili bezreceptnog lijeka, posebno acetilsalicilne kiseline ili drugih lijekova protiv bolova, javljaju želučani problemi.

Dijagnosticiranje gastritisa

Vaš ljekar će vjerojatno posumnjati na gastritis već na osnovu pregleda i razgovora o historiji vaše bolesti, ali će vam dati i da obavite slijedeće pretrage kako bi se odredio tačan uzrok vaših tegoba:

•    Pretrage krvi - Pozitivan rezultat znači da ste tokom života došli u doticaj s tom bakterijom, ali to ne                znači da ste trenutno i zaraženi. Pretragom krvi može se utvrditi jeste li anemični, a to može biti rezultat            krvarenja uzrokovanog gastritisom.

•    Izdisajni test - Ovom jednostavnom pretragom može se utvrditi jeste li zaraženi bakterijom H.                          pylori.

•    Pretraga stolice - Ovom se pretragom u uzorku vaše stolice provjerava prisutnost H. pylori. Pozitivan                rezultat ukazuje na trenutnu infekciju. Ljekar će također provjeriti prisutnost krvi u stolici što je znak                  krvarenja iz želuca uzrokovanog gastritisom.

•    Endoskopija gornjeg gastrointestinalnog trakta - Ovom pretragom ljekar provjerava postoje li neke                    nenormalnosti u gornjem dijelu probavnog sistema koje nisu vidljive na rendgenskoj snimci. Tokom te                pretrage ljekar kroz usta umeće tanku, savitljivu cijev na kojoj je sijalica (endoskop) te je kroz jednjak i              želudac vodi do dvanaesto-palačnog (duodenum) crijeva. Dobit ćete lagani anestetik prije nego progutate            endoskop kako bi što lakše podnijeli pretragu. Ako dio tkiva u probavnom sistemu izgleda sumnjivo,ljekar će        pomoću instrumenta koji se uvodi kroz endoskop uzeti mali uzorak tog tkiva (biopsija). Uzorak se zatim šalje      u laboratorij na patohistološku analizu. Endoskopski pregled gornjeg dijela probavnog sistema traje 20 do 30        minuta. Zahvat je rijetko kad rizičan, a uključuje krvarenje ili perforaciju sluznice želuca. Najčešća                      komplikacija je lagana upala grla uslijed gutanja endoskopa.

•     Rendgensko snimanje gornjeg gastrointestinalnog trakta - Rendgenskim snimanjem želuca i                             dvanaesto-palačnog crijeva provjerava se prisutnost znakova gastritisa i drugih probavnih                                 poteškoća. Prije snimanja popije se tekućina (barij) koja oblaže sluznicu probavnog trakta pa se on                     jasnije vidi na rendgenskoj snimci.

Liječenje gastritisa

Liječenje gastritisa ovisi o specifičnom uzroku. Akutni gastritis uzrokovan primjenom nesteroidnih protiv-upalnih lijekova ili alkoholom može se ublažiti prestankom uzimanja tih tvari. Hronični gastritis uzrokovan infekcijom s bakterijom H. pylori liječi se tako da se iskorijeni bakterija. Mnogi terapijski planovi uključuju i lijekove koji ublažavaju znakove i simptome koje imate, te kako bi se poboljšalo liječenje vašeg želuca.

Lijekovi koji se primjenjuju u liječenju gastritisa su:

•    Antacidi - Neutraliziraju želučanu kiselinu i brzo ublažavaju bol;
•    Inhibitori protonske pumpe (IPP) - omeprazol, pantoprazol, rabeprazol, lansoprazol, esomeprazol;
•    Antagonisti H2 receptora - cimetidin, ranitidin, famotidin, nizatidin;
•    Lijekovi za eradikaciju H. pylori - kombinacija 2 antibiotika i inhibitora protonske pumpe (npr.                          klaritromicin i amoksicilin ili metronidazol plus pantoprazol). Antibiotici pomažu pri iskorjenjivanju                      bakterije, a inhibitori protonske pumpe ublažavaju bolove i mučninu, liječe upalu i pojačavaju                            djelotvornost antibiotika. Kako bi se uvjerio da više nema H. pylori ljekar će vas poslije liječenja                      ponovo poslati na laboratorijske pretrage.

Prevencija gastritisa

Iako se infekcija s H. pylori ne može uvijek spriječiti, dolje navedeni savjeti mogu smanjiti rizik od pojave gastritisa:

•    Jedite pametno - Ako često imate probavne smetnje, jedite manje, ali češće obroke kako bi smanjili                  uticaj želučane kiseline. Osim toga, izbjegavajte hranu koja nadražuje sluznicu želuca, posebno onu koja je          začinjena, kisela, pečena ili masna. Ovim mjerama možete ublažiti vaše znakove i simptome, ali ne možete        spriječiti pojavu gastritisa.

•    Ograničite ili izbjegavajte unos  alkohola - Uslijed pretjeranog konzumiranja alkohola može doći do                    nadraživanja i erozije sluznice želuca što će izazvati upalu i krvarenje.

•    Ne pušite - Pušenje utiče na zaštitnu sluznicu želuca pa je želudac osjetljiviji na pojavu gastritisa i čira                (ulkusa). Pušenje također pojačava lučenje želučane kiseline, usporava zaliječenje želuca i vodeći je faktor          rizika za pojavu raka želuca. Međutim ljudi teško prestaju pušiti, posebno ako su godinama bili pušači.                Raspitajte se kod ljekara o metodama koje pomažu u odvikavanju od pušenja.

•    Zamijenite lijekove za ublažavanje bolova - Ako je to moguće, izbjegavajte nesteroidne                                  protiv-upalne lijekove poput acetilsalicilne kiseline, ibuprofena i naproksena. Ovi bezreceptni lijekovi                  mogu izazvati upalu želuca ili pogoršati postojeće probleme. Umjesto toga zamijenite ih nekim                          lijekom za ublažavanje bolova koji sadržava acetaminofen.

•    Pridržavajte se ljekarskih preporuka - Ljekar vam može preporučiti da uzmete neki bezreceptni                        antacid ili antagonistu H2 receptora, kako bi se spriječila ponovna pojava gastritisa.

Najnovije