Hipokrat.ba

Sve o gihtu

Giht - Oboljenje zglobova

Giht (ulozi, urični artritis) je recidivirajuća upala jednog ili više zglobova koja nastaje zbog odlaganja kristala soli mokraćne kiseline (urata). Bolesnici s gihtom imaju poremećaj metabolizma purina što rezultira povišenom koncentracijom mokraćne (urične) kiseline u serumu, tu pojavu nazivamo hiperuricemijom. 

Ukoliko neko ima hiperuricemiju, to ne znači da ima giht. Do upale zgloba dolazi zbog reakcije organizma na kristale mononatrijskog urata u sklopu hiperuricemije. Ako se urati nakupljaju u mekim tkivima nastaju tofi, dok nakupljanje u bubrezima može rezultirati nastankom bubrežnih kamenaca. Visoka koncentracija mokraćne kiseline u serumu (hiperuricemija) nastaje zbog hiperprodukcije (previskog stvaranja u organizmu) ili hiposekrecije (preniskog izlučivanja iz organizma). Hiperuricemija može postojati bez simptoma, može dovesti do akutnog napada gihta ili hroničnog gihta s komplikacijama. Oko 90 posto bolesnika s hroničnim gihtom ima nefropatiju (poremećaj bubrega).

Gihta se češće javlja kod muškaraca nego kod žena, giht je najčešća upalna bolest zglobova kod muškaraca starijih od 40 godina, dok se broj žena koje obolijevaju od gihta povećava nakon menopauze.

Kinička slika gihta

Napad akutnog uričnog artritisa najčešće zahvaća jedan zglob, s najčešćom lokalizacijom u palcu stopala. Oko 80 posto bolesnika prvi je napad gihta imalo u prvom metatarzofalangealnom zglobu (zglob korijena palca) stopala. Drugi često zahvaćeni zglobovi su mali zglobovi stopala, nožni zglobovi, zglobovi šake, laktovi i koljena. Rjeđe je u prvom napadu gihta zahvaćeno više zglobova. Napad gihta često se javlja noću, nekoliko sati nakon obilne večere ili prekomjernog uživanja alkohola. Međutim napadu gihta može prethoditi operativni zahvat ili infarkt miokarda (srčani udar). Bolesnik s akutnim uričnim artritisom žali se na jaku bol s toplim, otečenim i izrazito osjetljivim zglobom smanjene pokretljivosti. Koža je povrh zahvaćenog zgloba crvena i prisutni su znakovi sinovitisa (upala zglobne čahure, odnosno njenog unutarnjeg sloja). Bolesnik može imati povišenu temperaturu s leukocitozom. Nakon 3 do 10 dana napad uričnog artritisa može spontano prestati.

Dijagnosticiranje gihta

Giht se obično može približno dijagnosticirati anamnezom i fizikalnim pregledom. Povišen nivo urata u serumu (veća od 0,41 mmol/l ili 7 mg/dl) upućuje na dijagnozu, ali je ne potvrđuje. Otprilike 30 posto bolesnika ima normalan nivo urata u serumu u vrijeme akutnog napada. Stoga se dijagnoza gihta potvrđuje  isključivo mikroskopskim pregledom sinovijske tekućine dobivene iz zahvaćenog zgloba pri kojem se nađu soli mokraćne kiseline. Kristali natrijeva urata igličasta su oblika i negativne dvolomnosti pod polarizirajućim mikroskopom. Aspirirana sinovijska tekućina također sadržava velik broj polimorfonuklearnih leukocita. Isto tako sama hiperuricemija nije ključna za dijagnozu gihta jer se kod brojnih hiperuricemičnih bolesnika nikad ne razviju simptomi gihta. Radiološki pregled može pokazati tačkasta oštećenja subhondralne kosti, najčešće  u prvom metatarzofalangealnom zglobu (zglob korijena palca) stopala.

Liječenje gihta

Lijekovi koji se koriste za liječenje akutnog napada gihta kao i za spriječavanje budućih napada:
•    Nesteroidni protuupalni lijekovi - smiruju upalu i smanjuju bol. Vaš ljekar može vam propisati veću              dozu lijeka kako bi se zaustavio akutni napad. Za sprječavanje budućih napada primjenjuju se niže                    dnevne doze. Nesteroidni protiv-upalni lijekovi koji se koriste za liječenje gihta su ibuprofen,                            naproksen i indometacin. Njihova primjena povezana je s rizikom od gastrointestinalnog krvarenja i                    ulkusa.

•    Kolhicin -  ukoliko ne možete uzimati nesteroidne protiv-upalne lijekove vaš ljekar vam može                        preporučiti kolhicin. Nuspojave koje se javljaju nakon njegove primjene su mučnina, povraćanje i                        proljev

•    Kortikosteroidi (glukokortikoidi) - primjenjuju se intraartikularno i sistemski. Kortikosteroidi su                    uglavnom rezervisani za ljude koji ne mogu uzimati nesteroidne protiv-upalne lijekove i kolhicin.                      Nuspojave kortikosteroida mogu uključivati stanjivanje kostiju, slabije zarastanje rana i smanjena                      sposobnost za borbu protiv infekcija. Da biste smanjili rizik od ovih ozbiljnih nuspojava, vaš ljekar će                  pokušati pronaći najnižu dozu koja kontroliše simptome u što kraćem mogućem roku.

Kod akutnog napada gihta zahvaćeni zglob treba odmarati, ponekad i imobilizirati. Dobro je lokalno primijeniti led (nekoliko puta dnevno par minuta). Spriječavanjem ponavljanja akutnih napada gihta nastojimo spriječiti razvoj hroničnog gihta, bolesti u kojoj je zahvaćeno više zglobova, gdje  nakon više godina trajanja, može doći do trajnih deformiteta zglobova.

Lijekovi koji se koriste za sprječavanje komplikacija povezanih s čestim napadima gihta:

•    Lijekovi koji blokiraju proizvodnju mokraćne kiseline - inhibitori ksantin oksidaze, alopurinol i                    febuksostat, mogu smanjiti nivo mokraćne kiseline. Nuspojave alopurinola su pojava osipa i                              leukopenija, a febuksostata osip, mučnina i smanjena funkcija jetre.
•    Lijekovi koji pospješuju uklanjanje mokraćne kiseline - probenecid, čije nuspojave uključuju osip,               bol u želucu i bubrežne kamence te sulfinpirazon.

Najnovije