Hipokrat.ba

Karcinom debelog crijeva

Rak debelog crijeva

Šta je karcinom debelog crijeva?

Karcinom debelog crijeva

Karcinom debelog crijeva jedna je od najčešćih zloćudnih bolesti među stanovništvom razvijenog svijeta i ujedno jedan od glavnih uzroka smrti sa zabrinjavajućim trendom porasta.

Podjednako se javlja kod osoba oba spola, a većina oboljelih starija je od 65 godina. Karcinom debelog crijeva nastaje u donjem dijelu probavnog sistema, a može se javiti u dijelu debelog crijeva koji se nalazi uz tanko crijevo (cekum), u glavnom dijelu debelog crijeva (kolon) ili u donjem dijelu debelog crijeva koji vodi do analnog otvora (rektum).
 
Dosadašnja saznanja ukazuju da u nastanku bolesti, pored genetske predispozicije važnu ulogu imaju faktori okoliša, odnosno životni stil i prehrambene navike pojedinca. Tako su visok sadržaj masnoća u hrani uz malo prehrambenih vlakana, niski sadržaj selena, heterociklički amini te produkti nastali djelovanjem enzima nekih crijevnih bakterija, prepoznati kao vjerojatni ili mogući rizični faktori u razvoju bolesti.


Faktori rizika za karcinom debelog crijeva
•    Oko 90 % karcinom debelog crijeva javlja se kod osoba starijih od 50 godina.
•    Postojanje karcinoma debelog crijeva u porodici ili polipa.
•    Dugotrajna upalna bolest crijeva na primjer, ulcerozni kolitis ili Crohnova bolest.
•    Prehrana bogata masnoćama s visokim sadržajem holesterola.
•    Neka nasljedna stanja kao što je porodična polipoza, mogu rezultirati rakom crijeva u relativno mladoj dobi.

Znakovi upozorenja su:
•    Promjene i teškoće u pražnjenju crijeva kao što su zatvor ili proljev; promjene konzistencije stolice ili                  sužavanje veličine stolice koje traje više od nekoliko dana
•    Krvarenje iz crijeva ili krv u stolici
•    Gubitak apetita ili iznenadan gubitak težine
•    Žutica (žuto-zelena obojenost kože i bjeloočnica)
•    Grčenje ili stalna bol u trbuhu
•    Slabost i umor

Preporuke i smjernice za rano otkrivanje polipa i karcinoma debelog crijeva

Osobe s navršenih 50 godina trebale bi:
•    izvršiti pregled stolice na okultno krvarenje jednom godišnje
•    obaviti rektoskopiju odnosno fleksibilnu sigmoidoskopiju svakih pet godina
•    obaviti kolonoskopiju svakih deset godina
•    obaviti irigografiju svakih pet do deset godina

Osobe u čijoj se porodici već javljao rak debelog crijeva ili osobe s prethodnom dijagnozom raka ili polipa te s dugotrajnim upalnim bolestima crijeva, kao što su ulcerozni kolitis ili Crohnova bolest trebali bi ranije započeti s ovim pretragama.

Hirurško liječenje

Hirurško je liječenje primarni način liječenja raka debelog crijeva. Prije nego što se rak razvije, moguće je ne-hirurškim putem ukloniti predkancerogene izrasline tzv. polipe bez reza na trbušnoj šupljini. Taj se postupak naziva polipektomija. Polip se uklanja pri samoj bazi koja izgleda poput stručka gljive. Pravovremeno uklanjanje predkancerogenog polipa može spriječiti daljnji razvoj raka. Veći tumor uklanja se hirurškim putem zajedno s dijelom okolnog zdravog tkiva. Ovaj se postupak naziva resekcija crijeva. Zdravi dijelovi crijeva se ponovo spoje. Resekcija crijeva rijetko uzrokuje veće poteškoće u funkciji probavnog sistema. Tokom operativnog zahvata odstrane se i okolni limfni čvorovi. Ako dijelove crijeva nije moguće spojiti, na vanjskoj trbušnoj stjenci načini se otvor, kolostoma, putem koje se iz tijela izlučuju otpadne tvari. Kolostoma je ponekad potrebna samo privremeno dok crijevo ne zacijeli, a zatim se preostali dijelovi crijeva ponovo spoje.

Hemoterapija

Hemoterapija predstavlja primjenu lijekova kojima se uništavaju tumorske stanice. Može se primjenjivati peroralnim putem - u obliku tableta, poput kapecitabina ili intravenskim putem (kao injekcija u venu ili infuzija putem centralnog venskog katetera. Hemoterapija predstavlja sistemsku terapiju obzirom da lijekovi ulaze u krvotok, putuju tijelom te uništavaju i stanice raka izvan crijeva. Hemoterapija se može početi primjenjivati nakon operacije ako postoji sumnja na postojanje mikroskopskih žarišta tumorskog tkiva. Ovakva terapija naziva se pomoćnom i cilj joj je uništiti preostale ćelije raka. Hemoterapija može pomoći i u smanjivanju veličine tumora te olakšavanju simptoma uznapredovalog raka, kada postoje udaljene presadnice tumorskog tkiva. Ovakva terapija naziva se palijativnom hemoterapijom. Ovaj oblik liječenja djeluje, pored tumorskih stanica, i na zdrave stanice.

Terapija zračenjem/brahiterapija

Nakon operacije, zračenjem se uništavaju ćelije raka koje nisu odstranjene tokom operativnog zahvata. Također se koristi i za smanjenje veličine tumora prije operacije te za olakšavanje simptoma uznapredovalog raka, npr. začepljenja crijeva. Terapija zračenjem i hemoterapija često se koriste zajedno u liječenju raka debelog crijeva. Vanjsko zračenje raka crijeva usmjerava vanjsku zraku na tumorsko tkivo, koristeći uređaj izvan tijela koji se naziva linearni akcelerator. Liječenje se provodi pet dana sedmično, tokom nekoliko sedmica. Zračenje prolazi kroz kožu i ostala tkiva prije nego što dođe do tumora. Postupak traje nekoliko minuta i sličan je rendgenskom snimanju. Unutarnje zračenje koristi male tablete s radioaktivnim materijalom koji se stavlja izravno u područje crijeva.

Biološka terapija

Biološka terapija naziva se još i imunoterapija. To je vrsta liječenja koja aktivira imunološki sistem organizma podižući prirodne obrambene snage protiv bolesti.

Najnovije